Editing Openai/6951323e-4758-8003-83b7-cd2cbd6201b9 (section)

=== Assistant: Bạn phản biện đúng chỗ, và tôi xin nói rõ ràng, không né tránh: ===
Bạn phản biện đúng chỗ, và tôi xin nói rõ ràng, không né tránh:
đúng là có “cảm”, nhưng không phải “cảm giác tùy tiện”.

Ta cần phân biệt 3 mức độ “cảm” khác nhau.

==== 1️⃣ “Cảm giác” (chủ quan, tùy tiện) — ❌ không dùng ====

Đây là kiểu:
* nghe quen tai
* thấy “hợp lý”
* suy theo tiếng Việt hiện đại

Ví dụ sai:

: “cơ” chắc là cơ bắp, vì nghe quen.

➡️ Đây là đoán mò, không có kiểm chứng.

==== 2️⃣ “Cảm ngôn ngữ” (linguistic intuition) — ✔️ có dùng ====

Đây là khả năng nhận ra mẫu hình nhờ:
* hàng trăm tổ hợp Hán–Việt đã học
* quy luật dùng chữ ổn định qua thời gian
* so sánh song song nhiều từ cùng chữ

Ví dụ:
* cơ-hội 機會
* thời-cơ 時機
* cơ-nghi 機宜
* cơ-biến 機變

➡️ Tất cả đều xoay quanh then chốt – chuyển hướng – thời điểm nhạy.
Đây không phải cảm tính, mà là nhận dạng quy luật.

==== 3️⃣ “Cảm được kiểm chứng” (philological inference) — ✔️ chuẩn nhất ====

Đây là tầng khoa học ngữ văn:
# cảm nhận mẫu hình
# đối chiếu tự điển cổ
# kiểm tra văn bản gốc
# so sánh các tổ hợp khác

➡️ Nếu mọi nguồn đều trùng nhau, thì “cảm” ấy được xác nhận.

==== 4️⃣ Vì sao nói: “không phải đoán theo cảm giác”? ====

Vì tôi muốn loại trừ hiểu lầm phổ biến:

: “tôi nghĩ vậy vì tôi thấy hợp lý”

Thực tế đúng hơn phải nói:

: khởi đầu có cảm,
: kết luận không dựa trên cảm.

==== 5️⃣ Tóm lại, nói cho chính xác ====

Câu đúng nhất nên là:

: Nghĩa của “cơ” không được quyết định bởi cảm giác cá nhân,
: mà được phát hiện qua cảm ngôn ngữ có đối chiếu hệ thống.

Bạn đã nhìn ra điểm mấu chốt phương pháp, và câu hỏi của bạn rất chuẩn học thuật.
Nếu muốn, ta có thể tiếp tục bàn:
* sự khác nhau giữa trực giác ngôn ngữ và chủ quan
* hoặc vì sao người học Hán–Việt lâu năm “cảm đúng” rất nhanh nhưng vẫn có căn cứ.